Urrutia dorretxea (XVI. m)
Historia pixka bat
Urrutia dorretxa 1525 inguruan eraiki zuten Juan Ortiz de Urrutia eta María Ochoa de Avellaneda senar-emazteek, andrak ezkontzari ekarritako orubearen gainean.
1550reko bikotearen ondasunen maiorazkoaren sorrerak jasotzen duen bezala, Maria Ochoa de Avellaneda etaJuan de Urrutia Avellaneda izeneko etxean bizi ziren, eta etxe haren azpiko dorrea ere jartzen zuten, Juan de Urrutia eta bere emazteak berria egin zutena («aportaban asimismo la torre debajo de ella, que hicieron nueva el dicho Juan de Urrutia y su mujer»).
Nolakoa da?
Urrutia dorretxea Balmasedatik Castro-Urdialesera iristen zen galtzadaren ondoan dago. Oinplanoa lursailera egokituta, eraikinak bolumen kubiko bertikal samarra du, eta beheko solairua, bi egoitza-solairu eta ganbara ditu.
Kareharri grisezko eta hareharrizko baoen eta harlangaitz-hormen inguruan harlanduzkoa da, eta fatxadetan joko kromatiko deigarria sortzen du.
Barrura sartzeko, zortzi dobelako erdi-puntuko arku bat dago, alboetan gezileiho txikiak dituela fatxada guztietan. Goiko mailetan arku zuzeneko sei leiho daude, bolaz apaindutako moldurekin. Fatxada nagusiko baoetako baten gainean Urrutia familiaren armarria dago.
Ganbaran almenak ditu, bidetik ikus daitezkeen bi fatxadetara irekiak.
Aurrealdean, antuzano edo patio hesitu bat izan zuen, hiru metroko altuerako harresiarekin, babes gisa.
Bere ezaugarri formalengatik, Enkarterriko dorretxeen tipologiakoa da. Gainera, Urrutia dorretxak berezitasun bat du: bi egoitza-solairu ditu, biak ere antzeko ezaugarriak dituztenak. Ezaugarri hori daukan jauregi-dorre bakarra da Bizkaian.
